CO-preventie

HOE HERKEN JE EEN CO-VERGIFTIGING?

Hoe kan je een CO-vergiftiging herkennen? De eerste tekenen van een CO-vergiftiging die het vaakst voorkomen zijn zeer banaal en worden dikwijls nauwelijk herkend: hoofdpijn, misselijkheid en een onverklaarbare vermoeidheid. Nadien krijgt het slachtoffer last van braken, duizeligheid en bewustzijnsverlies dat tot een coma en uiteindelijk zelfs tot de dood kan leiden. Let op: de klachten kunnen bij verschillende personen tegelijk voorkomen. Ook huisdieren reageren op een CO-vergiftiging. Wees ook alert of de klachten steeds op bepaalde tijdstippen terugkomen, bijvoorbeeld bij het nemen van een bad, een douche of tijdens de afwas.

Je kan ook zien aan je toestel zelf dat er een risico is op een CO-vergiftiging. Zo wijzen gele gasvlammen op een slechte verbranding en dus op de vorming van CO. Ook een hoge roetafzetting op muren rond gasgeisers kan hierop wijzen. Bovendien kan ook een abnormaal hoge vochtigheid en condensatie in huis wijzen op CO.

WAT MOET JE DOEN WANNEER IEMAND EEN CO-VERGIFTIGING HEEFT?

Heb je een vermoeden van CO-vergiftiging? Onderneem dan onderstaande stappen.

• Zorg ervoor dat je zelf niet bevangen geraakt door het gas. Ga nooit zomaar een ruimte in waarin een bewusteloos slachtoffer ligt. Bel in dit geval onmiddellijk de hulpdiensten.
• Gebruik geen schakelaars (bijv. lichtschakelaar of telefoon) en geen aansteker of lucifers. Als de CO-concentratie hoog is, kan dat een ontploffing veroorzaken.

1. Verlucht de kamer: zet ramen en deuren open. Zorg voor voldoende ventilatie.
2. Bel 112 en vermeld dat het om een CO-vergiftiging kan gaan en of het slachtoffer bewusteloos is of niet.
3. Schakel het verwarmingstoestel of warmwatertoestel uit dat (vermoedelijk) de oorzaak is.
4. Evacueer iedereen naar de frisse lucht. Als er slachtoffers zijn die niet meer ademen: begin met reanimatie. Als er slachtoffers zijn die wel nog ademen maar bewusteloos zijn: leg ze op hun zij.

GEBREKEN DIE EEN RISICO OP CO-VERGIFTIGING KUNNEN INHOUDEN

Let op! Onderstaande lijst is niet limitatief.

• Onvoldoende luchttoevoer in ruimtes met verbrandingstoestellen.
• Ondeskundige plaatsing en aansluiting van de toestellen.
• Niet verdichte aansluitingen van de rookgasafvoer met de schoorsteen.
• Bovendakse schoorsteen mondt uit in een zone van statische overdruk, of de uitmonding wordt gehinderd door naburige hindernissen zoals gebouwen en bomen.
• Ernstig beschadigde toestellen en onveilige toestellen (vnl. aan de verbrandingsruimte of afvoer …).
• Een verkeerd gebruik van de toestellen (vb. vijflitergasgeiser type A voor een douche of bad).
• Een slechte en/of onvolledige verbranding (gele vlam).
• Toestellen gevoed door kolen of andere vaste brandstoffen zijn overgedimensioneerd (de capaciteit van het toestel is te groot ten opzichte van de te verwarmen ruimte, waardoor een slechte verbranding ontstaat).
• Er is een dampkap met extractie naar buiten aangesloten op het afvoerkanaal (onderdruk).
• Er zijn toestellen aangesloten op hetzelfde rookkanaal die op verschillende brandstoffen werken.
• Er zijn atmosferische branders en branders met ventilator op eenzelfde schoorsteen aangesloten.
• De beveiligingsinrichting is uitgeschakeld of onklaar gemaakt.
• Het afvoerkanaal buiten de woning is niet geïsoleerd (vooral een probleem bij hoge rendementstoestellen); de afvoer is overgedimensioneerd (te grote sectie) of gedeeltelijk belemmerd.
• Er zijn ernstige barsten, scheuren of beschadigingen aan de schoorsteen of schoorsteenmantel.
• Ondeskundig gebruik van de installaties.
• …

HOE KAN IK CO-VERGIFTIGING VOORKOMEN?

Hieronder vind je alvast een aantal tips om CO-vergiftiging te voorkomen:

• Zorg voor voldoende verluchting en ventilatie in uw woning:
  • Ventileren: Zorg 24 uur op 24 voor een aanvoer van verse lucht via een mechanisch ventilatiesysteem, ventilatieroosters, een raam in kiepstand of op een kier.
  • Verluchten: Zet uw raam wijd open. Verluchten doet u best tijdens en na gebruik van een verwarmings- of warmwatertoestel dat zuurstof uit de leefruimte haalt zoals een openhaard, een 5-liter geiser in de keuken, een gaskachel of een badgeiser (type B).

• Verplaatsbare verwarmingstoestellen op gas of petroleum gebruik je beter niet. Al zeker niet om een grote koude te verjagen of langer dan 10 minuten per half uur. Je plaatst de toestellen best ook niet in kleine ruimtes. Zet altijd een raam op een kier of op kiepstand.

• Gebruik nooit een barbecue in huis.

• Schoorstenen en rookkanalen.
  • De afvoer van schoorstenen en rookkanalen mag niet uitmonden in een zone van  schadelijke statische overdruk en niet gehinderd worden door bomen, struiken of hoge gebouwen. De gebruikte materialen voor het aansluitkanaal of de rookgasafvoet moeten onbrandbaar zijn, mechanisch bestemd tegen een voldoende hoge temperatuur en voldoende weerstand bieden tegen de chemische inwerking van de rookgassen. Gebruik dus o.a. nooit een flexibele slang zoals voor een dampkap. De schoorsteen moet bovendien droog zijn en mag geen gaten of scheuren laten zien. CO kan immers door een scheur in de schouw in een andere kamer binnendringen.
  • Sluit kachels en ketels correct aan op de schoorsteen en laat deze regelmatig reinigen. Ook vogelnesten in de schoorsteen kunnen gevaarlijk zijn!
  • Er bestaan ook geisers, kachels en ketels met muurdoorvoer. Deze toestellen hebben geen schoorsteen nodig. Zij zuigen de nodige lucht direct van buiten aan en drijven de verbrandingsgassen rechtstreeks weer naar buiten. Het zijn zeer veilige toestellen als ze goed zijn aangesloten. Bij aankoop zijn ze wel iets duurder.

• Gebruik toestellen op een veilige manier en zorg voor voldoende onderhoud.
  • Laat uw verwarmingstoestel plaatsen door een erkend vakman.
  • Regelmatig onderhoud van uw centrale verwarming (en schoorsteen) is verplicht. Voor afzonderlijke stooktoestellen (en schoorsteen) wordt regelmatig onderhoud sterk aanbevolen. Meer info: Keuring en onderhoud van uw verwarming en schoorsteen.
  • Als je vermoedt dat er een CO-probleem is in uw woning, laat dan uw verwarmingstoestel, warmwatertoestellen en schouw controleren door een vakman. CO komt vrij bij een slechte verbranding van brandstoffen.
    • Doe voor een cv-installatie (centrale verwarming) een beroep op een erkende technicus.
      Gas: zie de lijst van ‘technici gasvormige brandstof’(opent in nieuw venster).
      Stookolie: zie de lijst van ‘technici vloeibare brandstof’(opent in nieuw venster).
    • Met vragen over afzonderlijke stooktoestellen kan je terecht bij de fabrikant of de installateur.
  • Controleer regelmatig de kleur van de vlam. Blauw is goed, geel duidt op een slechte verbranding

• Plaats een goedgekeurde CO-melder op een correcte manier. Hij kan je leven redden.

• Een kachel op een lage stand laten branden is gevaarlijk. Dit vermindert de trek in de schoorsteen. Plaats daarom nooit een te grote kachel in een kleine kamer. Want je zal het dan vlug te warm krijgen en toch de kachel op een lage stand zetten. Dat is heel gevaarlijk. Laat de zuurstofklep van een kolen- en houtkachel voldoende open. Er moet steeds genoeg zuurstof bij de vlammen kunnen. Zorg dat er via een raam of deur lucht binnen kan.

Meer informatie over het voorkomen van CO-vergiftiging vind je op de website van het antigifcentrum en op de website van Wonen in Vlaanderen.